زباله در خیابان‌ها، بحران آب، گسترش وبا و ادامه محاصره
جنگ در یمن وارد مرحله‌ای شده که پیامدهای انسانی آن در شهر محاصره‌شده تعز هر روز آشکارتر می‌شود. در سومین شهر بزرگ این کشور، خانواده‌ها ناچارند آب آشامیدنی خود را سهمیه‌بندی کنند، زباله‌ها در خیابان‌ها انباشته شده‌اند، بیمارستان‌ها با کمبود سوخت و دارو روبه‌رو هستند و شمار مبتلایان به وبا در کمتر از دو ماه سه برابر شده است…..
هم‌زمان، نبرد میان نیروهای دولت صنعا (حوثی‌ها/انصارالله) و دولت عدن تحت حمایت عربستان شدت گرفته و حملات موشکی و پهپادی به عربستان، اعزام جنگنده‌های بریتانیایی به منطقه و نگرانی از گسترش جنگ، چشم‌انداز بحران انسانی یمن را تیره‌تر کرده است.
به گزارش رویترز در روز چهارشنبه ۲۹ مهر ۱۴۰۵، ادامه درگیری‌ها در اطراف تعز و مسدود شدن مسیرهای اصلی تدارکاتی، از جمله جاده ارتباطی تعز به عدن، دسترسی نزدیک به سه میلیون نفر را به شبکه‌های آب و خدمات ضروری مختل کرده است. کمبود گازوئیل فعالیت پمپ‌های آب و تأسیسات بهداشتی را محدود کرده و بسیاری از خانواده‌ها برای تهیه آب آشامیدنی ناچارند ساعت‌ها در صف انتظار بمانند.
علاء خلیل، یکی از ساکنان تعز، به رویترز گفته است: «آب را به‌سختی تهیه می‌کنم. از صبح در صف می‌ایستیم تا نوبتمان برسد.» در این شهر که بخش بزرگی از مردم برای تأمین آب به تانکرهای سیار وابسته‌اند، قیمت هر تانکر آب از حدود ۲۳ هزار ریال یمن پیش از تشدید جنگ به ۷۰ هزار ریال رسیده است؛ افزایشی تقریباً سه‌برابری که فشار سنگینی بر خانواده‌های کم‌درآمد وارد می‌کند.
به گفته مسئولان محلی آب و فاضلاب، دسترسی به سفره آب زیرزمینی ذباب، یکی از منابع اصلی تأمین آب تعز، محدود شده و کمبود سوخت بهره‌برداری از پمپ‌ها را مختل کرده است. سازمان امدادی «نجات کودکان» می‌گوید میزان تولید آب در تعز حدود ۵۰ درصد کاهش یافته است.
زباله در خیابان‌ها، وبا در محله‌ها
بحران تعز تنها به کمبود آب محدود نیست. درگیری‌ها دسترسی خودروهای حمل زباله به محل اصلی دفع پسماند را نیز قطع کرده و انبوهی از زباله در خیابان‌های شهر بر جای گذاشته است.
عبدالباری القاضی، از ساکنان تعز، وضعیت زباله‌ها را بی‌سابقه توصیف کرده است. علی احمد، از کارگران خدمات شهری، نیز گفته است به دلیل ادامه درگیری‌ها امکان انتقال زباله به محل دفن وجود ندارد و کارگران ناچار شده‌اند بخشی از آن را در خیابان‌ها بسوزانند.
مقام‌های بهداشتی درباره افزایش بیماری‌های عفونی هشدار می‌دهند. به گزارش سازمان جهانی بهداشت، شمار موارد وبا از ۲۲۱ مورد در اوایل سپتامبر به ۶۸۳ مورد در ماه اکتبر رسیده است. تب دنگی نیز در حال گسترش است و کمبود آب سالم، اختلال در جمع‌آوری زباله و کاهش امکانات درمانی، خطر شیوع بیماری‌ها را افزایش داده است.
بیمارستان‌های تعز با کمبود دارو و سوخت روبه‌رو هستند. به گفته سازمان جهانی بهداشت، ذخیره سوخت ۱۲ مرکز درمانی تنها برای حدود چهار روز کافی است. ادامه جنگ همچنین باعث شده است برخی خانواده‌ها نتوانند بیماران خود را به مراکز درمانی برسانند.
کودکان؛ قربانیان گرسنگی و محاصره
سازمان‌های امدادرسان نسبت به وضعیت کودکان هشدار داده‌اند. ریشانا حنیفه، مدیر سازمان نجات کودکان در یمن، گفته است کودکان در شرایطی بسیار خطرناک قرار دارند و به غذا، آب و خدمات درمانی کافی دسترسی ندارند.
یونیسف از ابتدای سال جاری میلادی تاکنون ۵۲ هزار کودک مبتلا به سوءتغذیه حاد را در استان تعز شناسایی کرده است. بسته شدن جاده‌ها همچنین ارسال مواد غذایی درمانی مخصوص کودکان مبتلا به سوءتغذیه شدید را متوقف کرده است.
به گفته نهادهای امدادی، نزدیک به نیمی از حدود ۲۵۰ هزار نفری که در موج تازه جنگ آواره شده‌اند، در استان تعز به سر می‌برند. سازمان جهانی غذا نیز هشدار داده است که تغییر خطوط نبرد و بسته شدن مسیرها، دسترسی حدود ۸۰۰ هزار نفر را به کمک‌های حیاتی قطع کرده که بخش بزرگی از آنان در منطقه تعز زندگی می‌کنند.
ایمان عبداللهی، مدیر مؤسسه امدادی CARE در یمن، هشدار داده است که بدون توافق برای باز شدن مسیر ورود تانکرهای آب، اوضاع از کنترل خارج خواهد شد.
حمله به مناطق مسکونی تعز؛ دو دختر نوجوان کشته شدند
در حالی که وضعیت انسانی شهر رو به وخامت گذاشته، حملات نظامی نیز ادامه دارد. خبرگزاری آسوشیتدپرس گزارش داده است که روز سه‌شنبه ۲۸ مهر، حمله نیروهای دولت صنعا به یک منطقه مسکونی تعز موجب کشته شدن دو دختر نوجوان و زخمی شدن شش نفر دیگر شد.
این حمله تنها یک روز پس از یکی از مرگبارترین حملات اخیر جنگ صورت گرفت. فولکر تورک، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد، هشدار داده است که محاصره تعز جان غیرنظامیان را در معرض خطری جدی قرار داده و خواستار بازگشایی فوری مسیرهای کمک‌رسانی و فراهم کردن امکان خروج امن شهروندان شده است.
بر اساس آمار اعلام‌شده از سوی سازمان ملل، از اول اوت تا ۱۹ اکتبر دست‌کم ۳۲ غیرنظامی، از جمله ۱۴ کودک، در درگیری‌های استان تعز جان باخته‌اند.
کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل همچنین از هر دو طرف جنگ خواسته است از به‌کارگیری سلاح‌های انفجاری با دامنه تخریب گسترده در مناطق مسکونی خودداری کنند و اقدامات لازم را برای حفاظت از غیرنظامیان و زیرساخت‌های شهری انجام دهند.
۷۳ کشته در حمله موشکی به اردوگاه نظامی شبوه
هم‌زمان با تشدید محاصره تعز، جنگ در دیگر مناطق یمن نیز گسترش یافته است.
روز دوشنبه ۲۷ مهر، سه موشک بالستیک به اردوگاه آموزشی «العَلَم» در استان شبوه اصابت کرد. مقام‌های دولت عدن روز سه‌شنبه شمار کشته‌شدگان این حمله را ۷۳ نفر و تعداد مجروحان را بیش از ۲۰۰ نفر اعلام کردند. همچنین از ناپدید شدن ۱۴ نفر خبر داده شده است.
به گفته عوض بن الوزیر، استاندار شبوه، قربانیان از نیروهای جوانی بودند که برای انجام مأموریت‌های امنیتی آموزش می‌دیدند. دولت عدن، نیروهای دولت صنعا را مسئول این حمله دانسته و آن را جنایت جنگی خوانده است.
در مقابل، نیروهای انصارالله اعلام کرده‌اند محل مورد حمله، یک اردوگاه نظامی مرتبط با نیروهای عربستان سعودی بوده است.
در روزهای گذشته نیروهای دولت عدن نیز حملات زمینی و هوایی خود را برای بازپس‌گیری مناطق از دست‌رفته تشدید کرده‌اند. عملیاتی با عنوان «سپیده‌دم یمن» از اوایل اکتبر آغاز شده، اما گزارش‌های میدانی نشان می‌دهد پیشروی این نیروها در برخی جبهه‌ها محدود بوده است.
جنگ از مرزهای یمن فراتر می‌رود
تشدید نبردهای داخلی با گسترش حملات متقابل میان نیروهای دولت صنعا و عربستان سعودی همراه شده است.
ائتلاف تحت رهبری عربستان روز چهارشنبه از رهگیری پنج پهپاد در مناطق شرقی و اطراف مدینه خبر داد. در روزهای گذشته نیز حملات موشکی و پهپادی به تأسیسات نفتی آرامکو، فرودگاه‌ها و دیگر اهداف در عربستان گزارش شده است.
عربستان نیز حملات هوایی خود علیه مواضع انصارالله در مناطق مختلف یمن را افزایش داده است.
در تازه‌ترین تحول، دولت بریتانیا اعلام کرده است جنگنده‌های تایفون نیروی هوایی سلطنتی را برای کمک به دفاع هوایی عربستان اعزام می‌کند. لندن تأکید کرده است مأموریت این جنگنده‌ها دفاعی خواهد بود و شامل حمله به مواضع نیروهای دولت صنعا در خاک یمن نمی‌شود.
بریتانیا همچنین از گسترش پشتیبانی سوخت‌رسانی هوایی و همکاری‌های نظامی با عربستان خبر داده است.
در همین حال، موضوع مشارکت احتمالی مصر در حمایت نظامی از عربستان همچنان مطرح است. پارلمان مصر تصمیم‌گیری درباره مجوز مشارکت نظامی احتمالی را به ۲۶ اکتبر موکول کرده است. مقام‌های مصری پیش‌تر اعلام کرده‌اند که حمایت از امنیت عربستان لزوماً به معنای اعزام نیروهای زمینی به یمن نخواهد بود.
گسترش حضور نظامی کشورهای دیگر، نگرانی‌ها درباره تبدیل شدن نبرد یمن به جنگی منطقه‌ای و طولانی‌تر شدن درگیری‌ها را افزایش داده است.
پیشنهاد میانجی‌گری ایران هنوز بی‌پاسخ مانده است
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز سه‌شنبه اعلام کرد تهران برای میانجی‌گری میان عربستان سعودی و نیروهای دولت صنعا پیشنهادهایی ارائه کرده، اما هنوز پاسخی از هیچ‌یک از دو طرف دریافت نکرده است.
عراقچی همچنین درباره احتمال مشارکت نظامی کشورهای دیگر، از جمله مصر، در جنگ یمن ابراز نگرانی کرد و گفت ورود بازیگران تازه می‌تواند بحران را پیچیده‌تر کند.
این مواضع در شرایطی مطرح شده است که جنگ یمن با رویارویی گسترده‌تر ایران و آمریکا و متحدان منطقه‌ای واشینگتن گره خورده است. نیروهای انصارالله در ماه‌های اخیر حملات خود به اهدافی در عربستان را افزایش داده‌اند و ریاض نیز از مواضع دولت عدن حمایت نظامی می‌کند.
در عرصه نظامی، کنترل گذرگاه راهبردی باب‌المندب، سواحل دریای سرخ و مسیرهای ارتباطی تعز به عدن اهمیت بیشتری یافته است. نیروهای دولت صنعا پس از پیشروی در سواحل غربی یمن و تصرف منطقه بندری مخا، فشار خود بر تعز را افزایش داده‌اند. ادامه این وضعیت می‌تواند بر توازن نظامی در جنوب غربی یمن و امنیت کشتیرانی در یکی از مهم‌ترین مسیرهای تجاری جهان تأثیر بگذارد.
تعز در آستانه فاجعه انسانی
یمن بیش از یک دهه است که با جنگ، آوارگی، فقر و فروپاشی بخش بزرگی از خدمات عمومی دست‌وپنجه نرم می‌کند. آتش‌بس سال ۲۰۲۲ برای مدتی از شدت درگیری‌ها کاست، اما دور تازه جنگ از تابستان امسال، بخش‌هایی از کشور را دوباره به میدان نبرد گسترده تبدیل کرده است.
در تعز، اکنون پیامدهای جنگ در ساده‌ترین نیازهای زندگی روزمره آشکار شده است: تهیه یک ظرف آب، رساندن بیمار به بیمارستان، خرید غذا و حتی جمع‌آوری زباله از خیابان‌ها به مشکلاتی بزرگ تبدیل شده‌اند.
سازمان‌های بین‌المللی هشدار می‌دهند که ادامه محاصره و قطع راه‌های امدادرسانی، خطر گسترش وبا، سوءتغذیه و مرگ‌ومیر ناشی از کمبود خدمات درمانی را افزایش می‌دهد.
در حالی که نبردهای زمینی، حملات موشکی و مداخلات منطقه‌ای ادامه دارند، سازمان ملل خواستار توقف حملات به غیرنظامیان و بازگشایی فوری راه‌های تأمین آب، غذا، دارو و سوخت شده است. برای میلیون‌ها ساکن تعز و مناطق اطراف آن، دسترسی به این امکانات اکنون به مسئله مرگ و زندگی تبدیل شده است.
به کانال صدای مردم در تلگرام بپیوندید
@sedayemardomdotnet
